ابزارهای مشتقه ابزارهای است که ساختار پرداخت و ارزش آن از ارزش دارایی پایه مربوطه (اوراق بهادار، نرخ بهره، ارز ، شاخص ها و ... ) نشأت می گیرد. این ابزار به دارنده آن اختیار یا تعهد خرید و یا فروش یک دارایی معین را می دهد. قیمت این ابزارها از قیمت دارایی پایه مشتق می شود نه از عرضه و تقاضای آن. از ابزارهای مشتقه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• قراردادهای آتی (Futures Contracts)
• قراردادهای اختیار معامله (Option Contracts)
• قراردادهای سلف (Forward Contracts)
  

قراردادهای آتی به نوعی از قراردادها گفته می شود که طرفین معامله را به انجام معامله ای در آینده متعهد می­ سازد ، خریدار و فروشنده متعهد می­ شود کالا و قیمت آن را در تاریخ سر رسید به یکدیگر منتقل کنند.در این قراردادها دو گروه افراد وجود دارد :

2. افراد سوداگرا یا سفته باز هستند که سود آنها از عدم اطمینان قیمت های آینده ناشی می شود .

قراردادهای اختیار معامله توافقی است بین فروشنده و خریدار دارایی تهعد شده ، بدین صورت که دارنده اختیار حق خرید یا فروش دارایی را باقیمت مشخص و در تاریخ معین در زمان آینده خواهد داشت. معمولاً دو نوع قرارداد اختیار معامله وجود دارد:

• اختیار خرید : دارنده اختیار خرید می تواند در قبال ارائه اختیار در تاریخ مشخصی از آینده سهام خاص را با قیمت توافقی خریداری کند.

• اختیار فروش : دارنده اختیار در قبال ارائه اختیار در تاریخ مشخصی از آینده ، می تواند سهام مورد نظر را با قابلیت توافقی به فروش برساند.

قراردادهای سلف قراردادهایی هستند که به موجب آن دو طرف متعهد می شوند که کالا­یی را با کیفیت مشخص در یک تاریخ مشخص و قیمت مشخص که بر اساس توافق طرفین تعیین شده است را مبادله کنند . در این قرارداد  پیش شرط این است که تفاوت دیدگاه نسبت به قیمت آینده برای خریدار و فروشنده وجود داشته باشد. بر اساس قرارداد سلف تمامی مبلغ بایستی قبلا پرداخت و کالا در سررسید تحویل شود بدین ترتیب در معاملات غالبا یا پول نقد رد و بدل می شود یا اسنادی که معادل پول نقد به شمار می آیند. یکی از دارایی هایی که معامله سلف آن ها بسیار متداول است نفت خام است.

• قرارداد سلف موازی : در این نوع قرارداد به موازات قرارداد سلف اولیه، یک قرارداد سلف ثانویه نیز تنظیم می شود، به این ترتیب که خریدار در قرارداد سلف نخست، در موضع فروشنده در قرارداد سلف ثانوی قرار می گیرد و یک قرارداد سلف موازی بین خریدار در معامله نخست و خریدار ثانوی که جهت خرید همان کالا وارد قرارداد شده است، به امضا می رسد.